سونوگرافی پروستات روشی برای تشخیص بیماری های غده پروستات است که کاملا غیر تهاجمی بوده و با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا صورت می پذیرد.
با این روش تصویربرداری می توان اندازه، شکل و ساختار و حتی ضایعات احتمالی در غده پروستات را تشخیص داد.
از آنجایی که آقایان ممکن است بنا به افزایش سن یا مشکلات زمینه ای در معرض بزرگ شدن خوش خیم پروستات، التهاب پروستات یا انواع کیست ها و سرطان پروستات قرار بگیرند سونوگرافی به عنوان یکی از ابزارهای مهم در تشخیص این مشکلات مورد استفاده قرار می گیرد.
انواع سونوگرافی پروستات
سونوگرافی به یک روش تصویربرداری رایج و معمول برای ارزیابی سلامت یا بیماری های پروستات گفته میشود.
این روش تصویربرداری برای هر کدام از قسمت های بدن کاربرد دارد اما زمانی که مسئله بیماری پروستات باشد پزشکان می توانند از این طریق اقدام به بررسی شکل، اندازه و یکنواختی بافت پروستات کنند و هرگونه ضایعات، سلول های غیرطبیعی، کیست و توده را به راحتی تشخیص می دهند.
در مورد سونوگرافی پروستات باید به این مسئله توجه کنید که معمولا متخصصان از روش های متفاوتی استفاده می کنند که در ادامه به آن خواهیم پرداخت:
سونوگرافی شکمی
برای تصویربرداری از پروستات با این روش پزشک پروب را بر روی شکم قرار می دهد و از طریق دیواره شکم تصاویر دریافت میشود.
معمولا پزشکان این اقدام را برای بررسی کلی وضعیت مثانه و اندازه گیری تقریبی پروستات انجام می دهند.
سونوگرافی ترانس رکتال
در این روش که کمی دقیق تر و با کیفیت تر انجام میشود پزشکان پروب مخصوص را از راه راست روده به درون بدن انتقال می دهند.
چنین روشی برای اندازه گیری دقیق پروستات، بررسی نواحی مشکوک و راهنما جهت نمونه برداری صورت می پذیرد، هر کدام از این روش ها در جایگاه خود کاربردی و مناسب هستند.
موارد کاربرد سونوگرافی پروستات
زمانی که افراد با علائم ادراری و مشکلات مربوط به پروستات به پزشک مراجعه می کنند متخصصان برای اینکه علت دقیق عوارض پیش آمده را مشخص کنند ابتدا وضعیت پروستات را با روش ها و تکنیک های تصویربرداری ارزیابی خواهند کرد.
از مهمترین کاربردهای سونوگرافی پروستات می توان به موارد زیر اشاره کرد:
بزرگی خوش خیم پروستات
چنین عارضه ای در افراد میانسال و مردان مسن بسیار شایع است.
از آنجایی که بزرگ شدن پروستات می تواند انسداد نسبی و یا اختلال در جریان ادرار ایجاد کند این افراد با مشکلات گسترده ای مواجه میشوند که با هدف تشخیص و بررسی شدت آسیب و درمان بزرگی پروستات تحت سونوگرافی قرار می گیرند.
التهاب پروستات
التهاب پروستات یا پروستاتیت معمولا با سوزش ادرار، سایر اختلالات ادراری، تب و درد همراه است.
پزشکان در چنین مرحله ای سونوگرافی را انجام می دهند تا بتوانند عوارض و مشکلات مرتبط با پروستات را تایید یا رد کنند و در این صورت می توانند منشا آسیب را به آسانی پیدا کنند.
سرطان پروستات
یکی از ابزارهای مهم در تشخیص سرطان پروستات سونوگرافی است.
اگرچه برای تشخیص چنین بیماری های خاصی سونوگرافی تنها ابزار تشخیص قطعی محسوب نمیشود اما در شناسایی نواحی مشکوک و هدایت ابزارهای پزشکی برای نمونه برداری نقش بسیار مهمی دارد.
کیست و آبسه
تجمع غیر طبیعی مایعات، آبسه یا بروز هر نوع کیست در پروستات می تواند خطرناک و مشکل زا باشند.
معمولا برای اینکه پزشک چنین مواردی را بررسی و در عین حال درمان کنند از سونوگرافی استفاده خواهند کرد.
بررسی های پس از درمان
اگر بیماران مبتلا به آسیب ها و اختلالات پروستات تحت درمان دارویی یا جراحی قرار بگیرند برای ارزیابی بهبودی بعد از درمان سونوگرافی برای بیمار صورت می پذیرد تا پزشک بتواند تاثیر درمان را مشاهده کرده و عوارض احتمالی را خیلی سریع تر بررسی خواهند کرد.
نحوه انجام سونوگرافی پروستات
برای اینکه سونوگرافی پروستات با نهایت دقت انجام پذیرد اقدامات قبل از آن باید به خوبی رعایت شود.
معمولا برای سونوگرافی شکمی مثانه باید پر باشد به همین دلیل بیمار قبل از معاینه باید مقدار زیادی آب بنوشد.
برای سونوگرافی رکتال ترجیحا باید روده خالی باشد.
پزشکان برای اینکه فرد آمادگی های خاص قبل از تصویربرداری را داشته باشد از چند روز قبل از سونوگرافی برای تمیز کردن راست روده داروهایی را برای بیماران تجویز می کنند.
بعد از طی کردن مراحل مقدماتی بیمار برای سونوگرافی شکمی به پشت می خوابد، ژل روی شکم مالیده میشود و پروب بر روی شکم حرکت می کند.
تصاویر همان لحظه از روی مانیتور قابل دید و بررسی خواهد بود.
در سونوگرافی رکتال بیمار به پهلو دراز می کشد، پروب بسیار باریک و پوشیده شده با ژل وارد روده میشود و تصاویر دقیق تری از پروستات قابل نمایش خواهد بود.
معمولا مدت زمان سونوگرافی با روش های مختلف حدودا ۱۰ تا ۳۰ دقیقه متغیر است.
تفسیر نتایج سونوگرافی پروستات
اگر بیماران سونوگرافی پروستات انجام دهند پزشکان متخصص مانند دکتر پیمان اشرفی وجود اختلالات مختلف را به آسانی تشخیص می دهند.
اگر نتیجه تمامی یافته ها طبیعی باشد به این معنا که اندازه پروستات متناسب است.
مرزهای آن مشخص بوده و بافت آن کاملا یکنواخت می باشد و هیچ ضایعه یا توده ای در سطح آن یا در بخش های مختلف آن دیده نمیشود.
در چنین شرایطی بیمار در سلامت کامل است و موارد دیگر و علل اصلی بروز مشکلات مختلف بررسی خواهد شد.
یافته های غیر طبیعی به این معناست که اندازه پروستات بزرگتر از حد نرمال است یا ناهماهنگی در بافت آن دیده میشود.
ضمن اینکه ممکن است پزشکان مواردی مثل آبسه یا کیست را نیز مشاهده کنند.
باقی ماندن ادرار در مثانه و عدم تقارن در بافت پروستات همه از نتایج غیرطبیعی هستند که از سونوگرافی حاصل میشود و پزشک خیلی راحت می تواند با چنین تصاویری مشکلات و یافته های غیرطبیعی را بررسی و برای درمان اقدام کنند.
مزایا و محدودیت های سونوگرافی پروستات
در این بخش مزایا و محدودیت های سونوگرافی پروستات را با یکدیگر بررسی میکنیم.
مزایای سونوگرافی پروستات
یکی از مهمترین مزیت های سونوگرافی برای بررسی وضعیت پروستات سریع و در دسترس بودن آن است.
تقریبا همه ما در محیط پیرامون خود مراکزی را دیده ایم که خیلی راحت و در کوتاه ترین زمان می توان سونوگرافی پروستات را در آن انجام داد.
این روش غیر تهاجمی بوده و بدون نیاز به اشعه های خطرناک انجام میشود.
بیماران می توانند با صرف زمان و هزینه های محدودتر پیگیری های لازم را برای بیماری خود انجام داده و البته پزشکان از این روش به عنوان یک هدایتگر جهت نمونه برداری استفاده می کنند.
محدودیت های سونوگرافی پروستات
از محدودیت های مهم سونوگرافی باید به کاهش دقت و حساسیت آن نسبت به روش های پیشرفته تر مثل ام آر آی اشاره کرد.
این روش تصویربرداری به هیچ عنوان تشخیص قطعی محسوب نمیشود به ویژه در موارد خاصی مانند سرطان، و پزشکان معتقدند که سونوگرافی شکمی جزئیات کمتری نسبت به ترانس رکتال نشان می دهد.
پس باید فرد مطابق با شرایط خود گاهی از سونوگرافی ترانس رکتال استفاده کند که برای برخی از بیماران ناخوشایند است.
یکی از موضوعاتی که در مورد سونوگرافی و محدودیت های آن وجود دارد این است که اگر اپراتور مهارت کافی نداشته باشد یا تجهیزات به روز نباشند ممکن است کیفیت تصاویر چندان مناسب نباشد و فرد گاهی نیاز به دیگر روش های تشخیصی یا تکرار سونوگرافی به دفعات خواهد داشت.
مراقبت های بعد از سونوگرافی پروستات
اگر برای تشخیص بیماری ها و آسیب پروستات سونوگرافی شکمی را انجام می دهید هیچ محدودیت جسمی و حتی روانی بعد از آن نخواهید داشت.
بلافاصله بعد از به پایان رسیدن سونوگرافی شکمی می توانید به فعالیت ها و روال عادی زندگی بپردازید.
در سونوگرافی ترانس رکتال با هدف بررسی پروستات ممکن است بیمار کمی احساس ناراحتی داشته باشد.
پزشکان توصیه می کنند که ساعاتی پس از سونوگرافی با این روش استراحت کرده مصرف مایعات را افزایش دهید و اگر علائم خاصی مثل خونریزی و عفونت را مشاهده می کنید فورا به پزشک مراجعه نمایید.
