خونریزی رحم میتواند به دلایل مختلفی مانند اختلالات هورمونی، فیبروم رحم، پولیپ، آدنومیوز، عفونت یا برخی مشکلات مربوط به رحم و تخمدانها ایجاد شود.
به همین دلیل درمان خونریزی رحم برای همه افراد یکسان نیست و ابتدا باید علت و شدت خونریزی مشخص شود. گاهی خونریزی با دارو کنترل میشود، اما در بعضی شرایط، درمانهایی مانند هیستروسکوپی، آمبولیزاسیون شریان رحمی یا جراحی ضرورت پیدا میکند.
اگر خونریزی شدید باشد، ممکن است بیمار به درمان فوری برای جلوگیری از کمخونی یا افت فشار خون نیاز داشته باشد.
در این مقاله، روشهای مختلف درمان خونریزی رحم، درمان دارویی و جراحی، نحوه درمان بر اساس علت خونریزی و شرایطی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند را بررسی میکنیم.
تشخیص قبل از درمان خونریزی رحم
زمانی که افراد از خونریزی های غیرطبیعی رحم شکایت می کنند و به پزشک مراجعه می نمایند پزشکان ابتدا از روش های تشخیصی استفاده کرده تا متوجه شوند علت چنین تغییراتی چیست و قطعا در این صورت درمان های موثرتری را انجام خواهند داد.
در ابتدا پزشکان شرح حال کاملی از بیماران دریافت می کنند و در کنار معاینات لگنی مقدار خونریزی و زمان آن را از بیمار خواهند پرسید.
برای اینکه پزشک احتمال بارداری را کامل رد کند تست بارداری انجام میشود ضمن اینکه باید سایر آزمایش های خونی برای ارزیابی کم خونی، بررسی میزان هورمون ها و حتی تست تیروئید صورت پذیرد.
برای اینکه پزشک اطلاعات نسبتا کاملی در اختیار داشته باشد سونوگرافی دقیقی از رحم و تخمدان انجام میشود.
در صورت نیاز تست پاپ اسمیر و در موارد خاص هیستروسکوپی یا سونوهیستروگرافی برای بیمار انجام خواهد شد زیرا اطلاعات به دست آمده از هر روش تشخیصی در روند درمان خونریزی رحمی نقش مهمی دارد.
درمان خونریزی رحم چگونه انجام میشود؟
روش درمان خونریزی رحم به عواملی مانند علت خونریزی، میزان و مدت خونریزی، سن، وضعیت هورمونی، وجود کمخونی و تمایل فرد به بارداری در آینده بستگی دارد.
پزشک ممکن است ابتدا از دارو برای کنترل خونریزی استفاده کند و در صورت وجود مشکلات ساختاری رحم، درمانهای مداخلهای یا جراحی را پیشنهاد دهد.
| روش درمان | موارد استفاده |
| داروهای هورمونی | خونریزیهای مرتبط با اختلالات هورمونی |
| داروهای پروژستینی | برخی خونریزیهای ناشی از اختلال تخمکگذاری |
| داروهای غیرهورمونی | کاهش خونریزی در برخی بیماران |
| مکمل آهن | درمان یا پیشگیری از کمخونی ناشی از خونریزی |
| هیستروسکوپی | تشخیص و درمان پولیپ و برخی فیبرومهای داخل رحم |
| آمبولیزاسیون شریان رحمی | برخی موارد فیبروم رحم |
| ابلیشن آندومتر | برخی خونریزیهای شدید در افراد منتخب |
| جراحی | در موارد خاص و در صورت مناسب نبودن یا کافی نبودن سایر روشها |
بنابراین نمیتوان یک داروی مشخص یا روش درمانی واحد را برای تمام افرادی که دچار خونریزی رحم هستند تجویز کرد.
درمان خونریزی رحم بر اساس شدت خونریزی
شدت خونریزی یکی از عوامل مهم در انتخاب روش درمان است.
خونریزی خفیف یا متوسط در بسیاری از موارد با درمان دارویی و پیگیری علت زمینهای کنترل میشود، اما خونریزی شدید ممکن است نیاز به ارزیابی و درمان فوری داشته باشد.
درمان خونریزی خفیف تا متوسط
اگر خونریزی شدید نباشد و علائم ناپایداری مانند سرگیجه شدید، ضعف قابلتوجه یا افت فشار خون وجود نداشته باشد، پزشک ابتدا علت خونریزی را بررسی میکند.
بر اساس تشخیص ممکن است داروهای هورمونی، پروژستینی یا داروهای غیرهورمونی برای کاهش خونریزی تجویز شوند. در صورت وجود کمخونی نیز درمان آن اهمیت دارد.
ادامه یا عود خونریزی باید پیگیری شود تا علت اصلی آن مشخص و درمان شود.
درمان خونریزی شدید رحم
خونریزی شدید رحم میتواند باعث کاهش قابلتوجه حجم خون و کمخونی شود و در برخی موارد نیاز به درمان فوری دارد.
بسته به شرایط بیمار ممکن است داروهای مناسب برای کنترل خونریزی، مایعات وریدی و درمان کمخونی مورد نیاز باشد.
در مواردی که کاهش خون شدید باشد، انتقال خون تنها در شرایط مشخص و با تشخیص پزشک انجام میشود.
اگر درمان دارویی مؤثر نباشد یا علت ساختاری وجود داشته باشد، روشهای مداخلهای یا جراحی نیز ممکن است ضرورت پیدا کنند.
چه زمانی خونریزی رحم اورژانسی است؟
اگر خونریزی به اندازهای باشد که پد یا نوار بهداشتی بهطور مکرر و در مدت کوتاه کاملاً خیس شود، یا همراه با سرگیجه، ضعف شدید، تنگی نفس، تپش قلب، رنگپریدگی، احساس غش یا بیحالی شدید باشد، باید سریعاً ارزیابی پزشکی انجام شود.
خونریزی در دوران بارداری یا خونریزی پس از یائسگی نیاز به بررسی پزشکی دارد و نباید بدون تشخیص علت به تعویق بیفتد.
درمان دارویی خونریزی رحم
درمان دارویی یکی از روشهای رایج برای کنترل خونریزی رحم است، اما نوع دارو باید بر اساس علت خونریزی، وضعیت هورمونی و شرایط عمومی بیمار انتخاب شود.
داروهای هورمونی
قرصهای هورمونی ترکیبی در برخی افراد میتوانند به تنظیم خونریزی قاعدگی و کاهش میزان خونریزی کمک کنند.
این داروها برای همه افراد مناسب نیستند و پزشک باید عواملی مانند سابقه لخته خون، بیماریهای قلبیعروقی، فشار خون و سایر عوامل خطر را بررسی کند.
بنابراین مصرف خودسرانه داروهای هورمونی برای قطع خونریزی توصیه نمیشود.
داروهای پروژستینی
داروهای پروژستینی ممکن است در برخی خونریزیهایی که به اختلال تخمکگذاری یا عدم تعادل هورمونی مرتبط هستند مورد استفاده قرار گیرند.
این داروها با تأثیر بر پوشش داخلی رحم میتوانند به کنترل خونریزی کمک کنند.
انتخاب نوع دارو، مقدار مصرف و طول دوره درمان به علت خونریزی و شرایط فرد بستگی دارد.
داروهای غیرهورمونی
داروهای غیرهورمونی مانند ترانکسامیک اسید در برخی افراد برای کاهش خونریزی استفاده میشوند.
این دارو با کاهش تجزیه لختههای ایجادشده در محل خونریزی، به کنترل آن کمک میکند و برخلاف داروهای هورمونی مستقیماً بر هورمونها اثر نمیگذارد.
با این حال، ترانکسامیک اسید نیز برای همه افراد مناسب نیست و در صورت وجود برخی عوامل خطر، بهویژه سابقه یا خطر بالای لخته خون، باید با نظر پزشک مصرف شود.
آهن و درمان کمخونی ناشی از خونریزی
خونریزیهای مکرر یا شدید میتوانند باعث کاهش ذخایر آهن و ایجاد کمخونی شوند.
در صورت تشخیص کمخونی، پزشک ممکن است مکمل آهن خوراکی یا در شرایط خاص آهن وریدی را توصیه کند.
انتخاب روش درمان به شدت کمخونی، میزان کمبود آهن و شرایط بیمار بستگی دارد. بنابراین مصرف مکمل آهن نیز بهتر است پس از بررسی آزمایش خون انجام شود.
درمان خونریزی رحم بر اساس علت
خونریزی غیرطبیعی رحم می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و به همین علت، انتخاب روش درمان برای همه بیماران یکسان نیست.
پزشک پس از بررسی علت اصلی خونریزی، مناسب ترین روش درمانی را انتخاب می کند تا علاوه بر کنترل خونریزی، از بازگشت مجدد آن نیز جلوگیری شود.
در ادامه با روش های درمان خونریزی رحم بر اساس شایع ترین عوامل زمینه ای آشنا می شوید.
درمان خونریزی رحم ناشی از فیبروم
یکی از مهمترین عوارضی که در پی بروز آن بانوان درگیر خونریزی های طولانی مدت رحم میشوند فیبروم هایی هستند که به عنوان توده های خوشخیم شناخته میشوند.
اگر فیبروم اتفاق بیفتد هر روش درمانی که برای توقف خونریزی انجام پذیرد کارساز نیست تا زمانی که اقدامات لازم برای برطرف کردن و خارج کردن این توده ها انجام شود.
پزشکان معمولا از داروهای هورمونی، آی یو دی های هورمونی و حتی برداشتن فیبروم طی جراحی استفاده می کنند.
در موارد خاص ممکن است برای درمان فیبروم رحم بیمار تحت آمبولیزاسیون شریان رحمی قرار بگیرد.
هرکدام از این اقدامات که در از بین بردن فیبروم رحم موثر باشند قطعا بعد از درمان باعث توقف خونریزی رحمی نیز خواهد شد.
درمان خونریزی رحم ناشی از پولیپ
مهمترین اقدام برای درمان پولیپ رحم هیستروسکوپی یا برداشت پولیپ با دیگر روش ها است.
پولیپ معمولا ضایعات موضعی هستند که با برداشتن آنها خونریزی بانوان متوقف میشود البته مهم است که پولیپ ها در زمان مناسب و با تکنیک های صحیح درمان شوند و بلافاصله بعد از آن خونریزی های غیرطبیعی رحم رفع خواهد شد.
درمان خونریزی رحم ناشی از آدنومیوز
یکی از مشکلات رحمی نسبتا خطرناک آدنومیوز است به این معنا که بافت داخلی رحم وارد عضله رحم میشود و این عارضه می تواند باعث خونریزی های پیوسته و شدید رحم شود.
پزشکان برای درمان خونریزی و از بین بردن بیماری ایجاد شده تجویز قرص های ضد بارداری، مصرف پروژسترون، آی یو دی هورمونی و داروهای کاهش دهنده درد را توصیه می کنند.
اگر چنین مواردی شدت پیدا کند پزشک بیمار را تحت جراحی قرار داده تا با درمان آدنومیوز هر چه سریع تر توقف خونریزی اتفاق بیفتد.
درمان خونریزی رحم ناشی از اختلالات هورمونی
اختلال در تخمکگذاری و تغییرات هورمونی میتواند باعث بینظمی و طولانی شدن خونریزی رحم شود.
در این شرایط، پزشک پس از بررسی وضعیت هورمونی و سایر علل احتمالی، ممکن است از داروهای هورمونی یا پروژستینی برای کنترل خونریزی استفاده کند.
درمان باید بر اساس علت زمینهای انجام شود و صرفاً قطع موقت خونریزی کافی نیست.
درمان خونریزی رحم ناشی از عفونت
یکی از دلایل خونریزی های غیرطبیعی رحم در بانوان عفونت هایی است که ممکن است در رحم یا دهانه رحم اتفاق بیفتند.
پزشکان بعد از تشخیص خونریزی در بانوان ابتدا احتمال بروز عفونت را بررسی می کنند و اگر این مسئله تایید شود بیمار باید با مصرف آنتی بیوتیک درمان عفونت را شروع کند.
به مرور زمان تجربه خواهند کرد که خونریزی های رحمی محدودتر میشود.
البته رعایت بهداشت و پیگیری های منظم در پیشگیری از عفونت در آینده بسیار موثر است و باید برای جلوگیری از خونریزی های رحمی احتمالی و عوارض آن به رعایت بهداشت و درمان عفونت توجه ویژه ای داشته باشید.
درمان خونریزی رحم با روشهای مداخلهای
در صورتی که خونریزی با دارو کنترل نشود یا علت ساختاری در رحم وجود داشته باشد، روشهای مداخلهای میتوانند مورد استفاده قرار گیرند.
هیستروسکوپی
هیستروسکوپی روشی است که در آن پزشک با استفاده از یک وسیله باریک مجهز به دوربین، داخل رحم را مشاهده میکند.
این روش علاوه بر تشخیص برخی مشکلات داخل رحم، امکان درمان بعضی ضایعات مانند پولیپ و برخی فیبرومهای داخل حفره رحم را نیز فراهم میکند.
نوع درمان با هیستروسکوپی به محل و اندازه ضایعه بستگی دارد.
کورتاژ رحم
کورتاژ یا D&C در شرایط خاص برای بررسی یا درمان خونریزی غیرطبیعی رحم انجام میشود. در این روش بافت داخل رحم برداشته میشود. ک
ورتاژ امروزه برای هر نوع خونریزی رحم بهعنوان درمان روتین استفاده نمیشود و پزشک بر اساس علت خونریزی و شرایط بیمار درباره ضرورت آن تصمیم میگیرد.
آمبولیزاسیون شریان رحمی
آمبولیزاسیون شریان رحمی یکی از روشهای درمان برخی فیبرومهای رحم است.
در این روش جریان خونرسانی به فیبروم کاهش داده میشود تا اندازه و علائم ناشی از آن کاهش پیدا کند.
این روش میتواند برای بعضی بیماران جایگزینی برای جراحی باشد، اما مناسب همه افراد نیست و بهخصوص در افرادی که قصد بارداری آینده دارند، باید انتخاب روش با دقت بیشتری انجام شود.
ابلیشن آندومتر
در ابلیشن آندومتر، پوشش داخلی رحم به روشهای مختلف تخریب یا حذف میشود تا میزان خونریزی قاعدگی کاهش پیدا کند.
این روش برای برخی افرادی که دچار خونریزی شدید هستند و درمان دارویی برای آنها کافی نبوده است، قابل بررسی است.
ابلیشن آندومتر برای افرادی که قصد بارداری در آینده دارند مناسب نیست و انتخاب آن باید پس از بررسی علت خونریزی انجام شود.
جراحی برای درمان خونریزی رحم
در صورتی که علت خونریزی با دارو یا روشهای کمتهاجمی قابل کنترل نباشد، ممکن است جراحی مطرح شود.
انتخاب نوع جراحی به علت خونریزی، وضعیت رحم، شدت علائم، سن و تمایل فرد به حفظ باروری بستگی دارد.
میومکتومی
میومکتومی به معنای برداشتن فیبرومهای رحم با حفظ رحم است. این روش میتواند در افرادی که فیبروم عامل اصلی خونریزی است و قصد حفظ رحم یا باروری دارند، یکی از گزینههای درمانی باشد.
نوع جراحی بر اساس تعداد، اندازه و محل فیبروم انتخاب میشود.
هیسترکتومی
هیسترکتومی به معنای برداشتن رحم است و یک درمان قطعی برای خونریزی ناشی از خود رحم محسوب میشود، اما به دلیل غیرقابلبرگشت بودن و از بین رفتن امکان بارداری، برای همه افراد انتخاب اول نیست.
این روش ممکن است در برخی بیماریهای شدید، خونریزیهای مقاوم به سایر درمانها یا بعضی بیماریهای پیشسرطانی و سرطانی مطرح شود.
مراقبتهای بعد از درمان خونریزی رحم
مراقبتهای بعد از درمان به روش انجامشده بستگی دارد.
پس از هیستروسکوپی یا برخی اقدامات داخل رحم، ممکن است برای مدت کوتاهی لکهبینی یا گرفتگی خفیف ایجاد شود.
بعد از جراحی نیز باید دستورهای پزشک درباره فعالیت بدنی، مصرف دارو و مراقبت از محل جراحی رعایت شود.
در صورت خونریزی شدید، تب، درد شدید یا ترشحات غیرطبیعی پس از درمان، باید با پزشک تماس گرفته شود.
چه زمانی برای درمان خونریزی رحم باید به پزشک مراجعه کرد؟
هر خونریزی غیرطبیعی الزاماً نشانه بیماری جدی نیست، اما خونریزیهای مکرر، طولانی یا شدید باید بررسی شوند.
همچنین در شرایط زیر مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:
- خونریزی بسیار شدید یا ناگهانی
- احساس ضعف، سرگیجه یا غش
- تپش قلب یا تنگی نفس همراه خونریزی
- خونریزی مکرر بین دو قاعدگی
- خونریزی بعد از رابطه جنسی
- خونریزی بعد از یائسگی
- خونریزی در صورت احتمال بارداری
- تداوم خونریزی با وجود مصرف دارو
تشخیص علت خونریزی میتواند از ادامه خونریزی، کمخونی و عوارض احتمالی آن جلوگیری کند.
سوالات متداول درباره درمان خونریزی رحم
برای قطع سریع خونریزی رحم چه دارویی بخوریم؟
داروی مناسب به علت و شدت خونریزی بستگی دارد و نمیتوان یک داروی واحد را برای همه افراد توصیه کرد.
مصرف خودسرانه داروهای هورمونی یا ترانکسامیک اسید میتواند در برخی افراد نامناسب یا خطرناک باشد.
آیا خونریزی رحم با قرص قطع میشود؟
در برخی موارد دارو میتواند خونریزی را کاهش یا متوقف کند، اما انتخاب دارو باید بر اساس علت خونریزی انجام شود.
اگر علت زمینهای مانند فیبروم یا پولیپ وجود داشته باشد، ممکن است درمان اختصاصی آن نیز لازم باشد.
بهترین روش درمان خونریزی رحم چیست؟
بهترین روش درمان برای همه افراد یکسان نیست. پزشک با توجه به علت خونریزی، شدت علائم، سن، وضعیت سلامت و تمایل به بارداری، دارو یا روش مداخلهای و جراحی مناسب را انتخاب میکند.
آیا خونریزی رحم خطرناک است؟
خونریزی رحم در بسیاری از موارد قابل درمان است، اما خونریزی شدید یا طولانی میتواند باعث کمخونی و در موارد شدید کاهش حجم خون شود.
بعضی علل خونریزی نیاز به بررسی و درمان سریع دارند.
آیا خونریزی رحم بعد از یائسگی طبیعی است؟
خونریزی بعد از یائسگی طبیعی محسوب نمیشود و باید توسط پزشک بررسی شود.
علت آن میتواند از مشکلات نسبتاً ساده تا بیماریهایی باشد که نیاز به بررسی دقیقتر دارند.
