هموپتزی به معنی سرفه های خونی یا بیرون آمدن خون از راه های هوایی و ریه هنگام سرفه است.
گاهی هموپتزی آنقدر شدت پیدا می کند که باعث خفگی بیمار و افت فشار خون خواهد شد و گاهی باعث تهدید سلامت فرد می باشد.
پزشکان برای اینکه بتوانند این اختلال را هر چه سریع تر درمان کنند از روش آمبولیزاسیون شریان های برونشیال استفاده می کنند.
در این روش رگی که باعث خونریزی میشود را با ابزارهای مخصوص از داخل عروق بسته و خونریزی را متوقف می کنند.
آمبولیزاسیون برای درمان هموپتزی زمانی کاربرد دارد که خونریزی هنگام سرفه بسیار شدید است، درمان دارویی کفایت نمی کند و جراحی برای بیمار مناسب نیست.
هموپتزی چیست و چرا اتفاق می افتد؟
هموپتزی یعنی فرد هنگام سرفه کردن تجربه خروج خون از دستگاه تنفسی تحتانی را دارد، خون از ریه، برونش ها و مسیر هوایی خارج میشود و هنگام سرفه به بیرون بدن راه پیدا می کند.
هموپتزی ممکن است در حالت خفیف، متوسط یا شدید برای بیمار اتفاق بیفتد، پزشکان برای درمان چنین اختلالی تلاش می کنند از روش های ایمن مانند آمبولیزاسیون استفاده کنند.
انجام آمبولیزاسیون با هدف بستن یک رگ به صورت هدفمند به درمان این اختلال کمک می کند.
پزشکان تلاش می کنند آمبولیزاسیون را برای قطع خونریزی، کاهش خطر خفگی و جلوگیری از نیاز فوری به جراحی انجام دهند و به حفظ بافت های سالم کمک می کند.
چه زمانی آمبولیزاسیون انجام می شود؟
اگر بیماران مبتلا به هموپتزی با شدت زیاد این عارضه مواجه شوند و به نوعی تهدید کننده حیات فرد باشد تحت آمبولیزاسیون قرار خواهند گرفت.
خونریزی های مکرری که بر اثر این عارضه اتفاق می افتد عامل دیگری است که پزشکان تلاش می کنند هر چه سریع تر آمبولیزاسیون را انجام دهند.
گاهی اوقات بیماران مبتلا به هموپتزی بر اثر خونریزی تحت درمان دارویی قرار می گیرند، اما داروهای مصرفی باعث کنترل و کاهش خونریزی نمیشود و در این شرایط برای حفظ سلامت بیمار آمبولیزاسیون توصیه میشود.
گاهی اوقات پزشکان از طریق آنژیوگرافی می توانند منبع خونریزی را شناسایی کنند.
در چنین شرایطی می توانند با آمبولیزاسیون هرچه سریع تر در پیشرفت این بیماری محدودیت ایجاد کرده و باعث میشود که بیمار وارد دوره پرخطر و آسیب زا نشود.
هموپتزی در بیماری های مزمن مثل سل قدیمی یا برونشکتازی بسیار دیده میشود و برای چنین مواردی آمبولیزاسیون هرچه سریع تر انجام خواهد شد.
اقدامات قبل از آمبولیزاسیون هموپتزی
برای اینکه این پروسه درمانی با نهایت دقت و نتایج خوب انجام شود بیماران باید اقداماتی را از قبل انجام دهند که در تکمیل اطلاعات پزشک و بهبودی سریع تر و درمان موفق نقش بسیار مهمی دارد.
شرح حال و معاینه
زمانی که بیماران تحت درمان با روش آمبولیزاسیون قرار می گیرند ابتدا تحت معاینه پزشک قرار گرفته و شرح حال از بیمار دریافت میشود.
پزشک باید بداند که مقدار خونریزی افراد هنگام سرفه چقدر است و چه مدت زمان خونریزی شخص ادامه پیدا می کند.
سابقه ابتلای افراد به سرطان، عفونت و یا سل ارزیابی خواهد شد.
باید داروهای مصرفی بیمار، نوع و مقدار آنها بررسی شود به خصوص داروهایی که تاثیر مستقیم بر رقیق شدن خون دارند که احتمالا چندین روز یا مدتی کوتاه پیش از درمان با آمبولیزاسیون باید مصرف آنها متوقف شود.
آزمایش ها
بخش مهمی از اقدامات قبل از آمبولیزاسیون برای درمان هموپتزی انجام آزمایش های تخصصی است.
با انجام این آزمایش پزشکان فاکتورهای بسیار مهم از جمله کم خونی، تست های انعقادی و عملکرد کلیه را بررسی می کنند.
این آزمایش ها به صورت تکمیلی انجام میشود و موارد موارد بسیار زیادی با حساسیت کامل ارزیابی خواهد شد.
تصویربرداری
پیش از انجام آمبولیزاسیون باید ابتدا تصویربرداری از قفسه سینه انجام شود، پزشکان عکس قفسه سینه را دریافت نموده و در صورت نیاز سی تی اسکن صورت می پذیرد.
در موارد خاص برای اطلاعات جزئی تر پزشک از برونکوسکوپی استفاده می کند، این بررسی ها با هدف پیدا کردن محل خونریزی و علت های زمینه ای انجام میشود.
مراحل آمبولیزاسیون برای درمان هموپتزی
زمانی که افراد مبتلا به هموپتزی یا سرفه های خونی با نظر پزشک تحت درمان به روش آمبولیزاسیون قرار می گیرند ابتدا روند انجام برای بیمار توضیح داده میشود تا بتوانند در حین درمان نهایت همکاری را با پزشک خود داشته باشند.
برای شروع درمان ابتدا بیمار بر روی تخته آنژیوگرافی قرار می گیرد، پزشکان محل ورود کاتتر را مشخص کرده که اغلب از کشاله ران و گاهی از شریان مچ دست استفاده می کنند.
برای اینکه بیمار حین آمبولیزاسیون درد و ناراحتی متحمل نشود از بی حسی موضعی استفاده می کنند و پزشک به آرامی یک لوله باریک را وارد شریان می کند.
در این مرحله پزشک ادامه درمان را با کمک تصویربرداری انجام می دهد، از طریق تصاویر دریافت شده با وضوح بالا کاتتر را به سمت شریان های برونشیال هدایت می کند.
پزشک از رگ ها عکس گرفته تا بتوانند محل خونریزی و رگ های غیر طبیعی را به دقت پیدا کنند.
بعد از تعیین محل درمان پزشکان از ماده آمبولیک استفاده می کنند، تزریق این ماده به داخل رگ باعث بسته شدن و انسداد دائمی آن خواهد شد.
پزشکان بعد از تکمیل فرایند درمان برای اطمینان از کاهش و قطع خونریزی بررسی های نهایی را انجام داده و سپس کاتتر را به آرامی خارج می کنند.
معمولا آمبولیزاسیون برای درمان هموپتزی حدودا یک یا چند ساعت طول می کشند که مدت زمان درمان بستگی به پیچیدگی کار، میزان آسیب ها، عملکرد پزشک و همکاری بیمار دارد.
مزایای درمان هموپتزی با آمبولیزاسیون
شاید تصور کنید که درمان سرفه های خونی با دارو می تواند کاملا اثربخش و موثر باشد اما طبق گفته های دکتر پیمان اشرفی گاهی شرایط بیماران و میزان آسیب ها آنقدر زیاد است که پزشک ترجیح می دهد از روش آمبولیزاسیون استفاده کند.
از مزیت های مهم این روش درمانی باید به کم تهاجم و ایمن بودن آن اشاره کرد.
این روش معمولا نسبت به جراحی و دیگر اقدامات پر تهاجم آسیب های کمتری از خود به جای می گذارد و اینکه بلافاصله بعد از درمان خونریزی کنترل و متوقف خواهد شد.
آمبولیزاسیون برای بیمارانی توصیه میشود که علیرغم وجود هموپتزی دارای بیماری های دیگر هستند و وضعیت عمومی مساعدی ندارند.
در نتیجه پزشک برای کاهش ریسک خطرات احتمالی حین درمان از روش آمبولیزاسیون استفاده خواهند کرد.
گاهی اوقات در معاینات و بررسی ها پزشک این احتمال را می دهد که ممکن است بعد از درمان هموپتزی با آمبولیزاسیون باز هم عارضه پیش آمده مجدد عود کند.
اگر چنین احتمالی وجود داشته باشد پزشکان روش آمبولیزاسیون را توصیه می کنند که امکان انجام مجدد آن نیز وجود دارد.
البته این روش می تواند از خفگی و مرگ ناگهانی بیمار جلوگیری کند و به عنوان یکی از مزیت های مهم این تکنیک درمانی محسوب میشود.
محدودیت ها و ریسک آمبولیزاسیون برای هموپتزی
اگر چه آمبولیزاسیون برای درمان سرفه های خونی یا هموپتزی یک روش درمانی موثر و پرکاربرد محسوب میشود اما این روش همیشه با نتایج مثبت و کاربردی همراه نیست.
گاهی ممکن است بیمار این مسیر درمان را سپری کرده اما در مدت کوتاه مجدد خونریزی فرد شروع میشود.
اگر علت اصلی عارضه درمان نشود این مشکل حتی با درمان آمبولیزاسیون ادامه پیدا خواهد کرد.
همیشه در روش آمبولیزاسیون رگ های آسیب دیده در دسترس و در اختیار پزشک نیستند.
گاهی رگ ها در جایی قرار می گیرد که امکان دسترسی به آنها بسیار سخت است و معمولا در چنین شرایطی پزشکان ریسک انجام آمبولیزاسیون را نمی پذیرند و از درمان های جایگزین استفاده می کنند.
در موارد بسیار نادر اتفاق می افتد که بیماران با این روش دچار عوارض نادر و خطرناک شوند اما باز هم پزشک نکات احتیاطی را رعایت کرده تا عوارض خطرناک اتفاق نیفتد.
عوارض آمبولیزاسیون هموپتزی
اگر برای درمان هموپتزی تحت درمان با روش آمبولیزاسیون قرار می گیرید باید در مورد عوارض شایع و البته عوارض خطرناک این تکنیک درمانی آگاه باشید.
بعد از درمان هموپتزی با آمبولیزاسیون احتمال ایجاد درد در قفسه سینه یا پشت وجود دارد، اما این عوارض دائمی و ماندگار نیست و به مرور زمان برطرف میشود.
تب خفیف از عوارض آمبولیزاسیون محسوب میشود که ممکن است در کنار آن درد یا ناراحتی موقتی در محل ورود کاتتر تجربه کنید و بیماران در ساعات اولیه بعد از درمان اغلب دچار احساس خستگی و تهوع هستند.
در مورد عوارض نادر و خطرناک تر آمبولیزاسیون باید اطلاعات کافی داشته باشید زیرا ممکن است آسیبی به بافت های اطراف وارد شود یا عود هموپتزی برای بیمار اتفاق بیفتد.
ایسکمی نخاعی در موارد بسیار نادر رخ می دهد و اگرچه احتمال بروز آن کم است اما می تواند یک خطر جدی محسوب شود.
آسیب به مری و حتی عوارض ناشی از تزریق ماده حاجب برای برخی از بیماران می تواند نگران کننده و خطرناک باشد.
اگر آمبولیزاسیون با هدف درمان هموپتزی توسط کادر درمانی مجرب و پیشرفته ترین تجهیزات پزشکی انجام شود احتمال بروز عوارض نادر کاهش پیدا کرده و در شرایط ایمن تری تحت درمان قرار خواهید گرفت.
