بیوپسی یا نمونه برداری از پروستات

نمونه برداری از پروستات یکی از مهمترین روش های تشخیصی در ارزیابی بیماری های مرتبط با پروستات محسوب می‌شود.

زمانی که افراد با علائم خاص و بیماری های گسترده مثل سرطان پروستات به پزشک مراجعه می کنند متخصصان برای بررسی های جزئی و بسیار دقیق با استفاده از سوزن های بسیار ظریف نمونه کوچکی از بافت پروستات را خارج می کنند.

بیوپسی پروستات در تشخیص قطعی بیماری ها، وجود سلول های سرطانی و تعیین روش درمان بزرگی پروستات یا دیگر مشکلات نقش بسیار مهمی دارد.

بیوپسی پروستات چیست؟

پروستات غده ای کوچک در مردان است که دقیقا زیر مثانه و جلوی راست روده قرار می گیرد، پروستات در سیستم تولید مثل نقش بسیار مهمی دارد و مایع منی را تولید و تغذیه اسپرم را فراهم می سازد.

گاهی افراد با علائم غیر طبیعی در پروستات مواجه می‌شوند که باید برای بررسی و تشخیص بیماری های احتمالی فرد تحت نمونه برداری قرار بگیرد.

بیوپسی پروستات به این معناست که پزشکان برای یافتن اطلاعات دقیق از طریق تجهیزات آزمایشگاهی باید نمونه ای کوچک از بافت پروستات را در اختیار داشته باشند.

با نمونه برداری از پروستات پزشک می تواند وجود سلول های سرطانی، نوع سرطان، شدت و درجه بیماری و حتی الگوهای رشد تهاجمی یا آهسته بیماری را مشخص کنند.

ضرورت انجام بیوپسی پروستات

شاید تصور کنید نمونه برداری از پروستات یک اقدام پیچیده محسوب می‌شود که لزوما برای همه بیماران صورت نمی پذیرد.

گاهی پزشکان از سایر روش های تشخیصی یا علائم بیمار متوجه می‌شوند که احتمالا ضایعه ای مشکوک در پروستات وجود دارد یا اینکه فرد تحت انجام آزمایش های مختلف و چکاپ های دیگر متوجه اختلال در پروستات می‌شود

ضرورت انجام پروستات در موارد زیر وجود دارد:

افزایش PSA

اPSA نوعی آنتی ژن اختصاصی پروستات است، این پروتئین تنها توسط سلول های پروستات تولید می‌شود.

اگر مقدار این پروتئین افزایش پیدا کند احتمال ایجاد سلول های سرطانی  بزرگ شدن توده های خوش خیم یا التهاب و عفونت در پروستات وجود دارد.

اگر مقدار این پروتئین از حد معمول بالاتر باشد پزشکان افزایش آن را یک مسئله غیرعادی دانسته و نیاز است نمونه برداری از پروستات صورت پذیرد.

معاینه غیر طبیعی پروستات

در معاینه پروستات پزشکان گاهی از روش معاینه فیزیکی استفاده می کنند.

به گونه ای که انگشت را به سمت راست روده حرکت داده و اگر سفتی غیرطبیعی، برجستگی یا گره وجود داشته باشد فرد باید نمونه برداری از پروستات را انجام دهد.

نامنظم بودن سطح پروستات و عدم تقارن قابل توجه در این غده هرکدام از موارد بسیار مهمی هستند که در نمونه برداری پروستات نقش بسیار مهمی دارند.

یافته های مشکوک در MRI و تصویربرداری

گاهی افراد تصویربرداری از پروستات را انجام می دهند تا علت مشکلات پیش آمده را متوجه شوند.

پزشکان در این مورد ام آر آی را انجام می دهند تا بتوانند چند فاکتور را با یکدیگر بررسی کنند.

اگر در ام آر آی پزشک متوجه شود که احتمالا ضایعات بدخیم وجود دارد نمونه برداری هدفمند را انجام می دهند تا موارد مشکوک با جزئیات بیشتر بررسی شود.

بررسی تکمیلی پیش از درمان

اگر بیماری ها و مشکلات مرتبط با پروستات تشخیص داده شود پزشکان باید پروسه درمان را شروع کنند.

برای اینکه احتمال خطا در پروسه درمان کاهش یابد پزشکان برای تعیین درجه آسیب و برنامه ریزی بهتر برای درمان نمونه برداری از پروستات را انجام می دهند.

کاربردهای نمونه برداری از پروستات

نمونه برداری از پروستات و اطلاعاتی که به این واسطه در اختیار پزشک قرار می گیرد بسیار ارزشمند و مهم هستند و در بهبود سریع بیماری ها، کنترل شرایط نامساعد و حفظ سلامت بیماران و عملکرد طبیعی پروستات نقش دارند.

کاربردهای نمونه برداری پروستات عبارتند از:

تشخیص قطعی سرطان

یکی از مهمترین کاربردهای بیوپسی پروستات تشخیص بیماری هایی مانند سرطان است، گاهی سرطان پروستات با هیچ آزمایش یا تصویربرداری تشخیص داده نمی‌شود و معمولا این محدودیت در اوایل بیماری وجود دارد.

پزشکان برای اینکه خیلی سریع تر تشخیص قطعی سرطان پروستات را اعلام کنند و درمان موثر را شروع کنند نمونه برداری از پروستات را ضروری می دانند.

تعیین درجه بدخیمی

گاهی اوقات بیماری های پروستات به راحتی تشخیص داده می‌شود اما پزشکان برای اینکه متوجه شوند بیماری چقدر تهاجمی یا بدخیم است و تا چه حد در بدن بیمار گسترش پیدا کرده است ملزم به انجام بیوپسی پروستات هستند.

کمک به انتخاب درمان

زمانی که نتایج نمونه برداری از پروستات توسط متخصصان بررسی می‌شود قطعا احتمال آزمون و خطا در درمان های مختلف کاهش پیدا می کند.

پزشکان می توانند درمان موثر را در همان ابتدا شروع کرده و مطابق با شرایط بیماران از پرتودرمانی، جراحی یا درمان های هورمونی استفاده خواهند کرد.

گاهی از نتایج به دست آمده پزشک متوجه می‌شود که فقط پیگیری های فعال می تواند به کنترل بیماری فرد کمک کند و درمان های پیچیده و پرخطر نیاز نیست.

تشخیص بیماری های غیر سرطانی

گاهی اوقات افراد با علائم بیماری های سرطانی به پزشک مراجعه می کنند.

زمانی که نمونه برداری از پروستات انجام می‌شود پزشک متوجه می‌شود که مشکل بیمار سرطان نیست بلکه التهاب، تغییرات خوش خیم یا ضایعات دیگر سبب ایجاد چنین علائمی شده است و می توانند با بیوپسی پروستات نگرانی بیمار را برطرف کنند.

انواع بیوپسی پروستات

طبق گفته های دکتر پیمان اشرفی زمانی که بیماران ملزم به انجام بیوپسی پروستات برای ارزیابی سلامت این غده حساس هستند با توجه به تشخیص پزشک، امکاناتی که در مراکز مربوطه وجود دارد و وضعیت بیمار پزشکان از روش های متفاوتی برای نمونه برداری از پروستات استفاده می کنند.

بیوپسی ترانس رکتال

روش رایج برای نمونه برداری از پروستات از طریق دیواره راست روده است، پزشکان از این طریق به پروستات راه پیدا می کنند و خیلی راحت و سریع می توانند نمونه برداری را انجام دهند.

اگرچه این روش کاملا ساده انجام می‌شود اما خطر عفونت در آن بسیار زیاد است و حتی ممکن است بیمار حین نمونه برداری یا پس از آن کمی حس ناراحتی داشته باشد.

بیوپسی ترانس پرینه ای

روشی دیگر برای نمونه برداری از پروستات استفاده از سوزن هایی است که از طریق پوست بین کیسه بیضه و مقعد به سمت پروستات هدایت می‌شود.

خطر عفونت در این روش نمونه برداری بسیار کم است و پزشکان می توانند دسترسی بهتری به نواحی خاصی از پروستات داشته باشند.

معمولا این روش نمونه برداری در بین پزشکان محبوب تر است.

محدودیت انجام این روش نمونه برداری از پروستات این است که به تجهیزات و مهارت خاصی نیاز دارد و البته ممکن است زمان زیادی طول بکشد تا نمونه برداری انجام شود.

بیوپسی هدفمند

روشی دیگر برای نمونه برداری از پروستات فرایند هدفمند است.

اگر پزشک در MRI ناحیه مشکوکی را مشاهده کند به طور دقیق سوزن را به همان محل هدایت کرده و نمونه برداری را از بخش تعیین شده انجام می دهند.

بیوپسی سیستماتیک

گاهی اوقات در بیماران تحت معاینه و تصویربرداری از پروستات قرار می گیرند اما پزشکان علی رغم وجود علائم و شرایط خاص بیمار در نواحی مختلف آن مورد خاصی مشاهده نمی کنند.

بنابراین تصمیم می گیرند که بیوپسی سیستماتیک انجام دهند، در این روش نمونه برداری پزشکان به صورت استاندارد از بخش های مختلف پروستات نمونه لازم را خارج می کنند.

مراحل بیوپسی پروستات

برای اینکه نمونه برداری از پروستات با نهایت دقت و در ایمن ترین شرایط انجام شود باید بیماران دقیقا مطابق با خواست پزشک پیش روند تا این فرایند تشخیصی به درستی صورت پذیرد.

برای اینکه در نمونه برداری مشکل و اختلالی برای بیمار ایجاد نشود باید مصرف داروهای رقیق کننده را متوقف کرده و در صورتی که اخیرا به عفونت، حساسیت دارویی یا بیماری های قلبی مبتلا شده اید به پزشک اطلاع دهید.

برای اینکه خطر عفونت قبل و بعد از نمونه برداری کاهش پیدا کند بیماران باید مصرف آنتی بیوتیک را پیش از نمونه برداری شروع کنند.

برای شروع نمونه برداری پزشکان از بی حسی موضعی، گاهی آرام بخش و حتی گاها از بی حسی نخاعی یا بیهوشی سبک استفاده می کنند.

پزشکان بر اساس نوع نمونه برداری از تجهیزات مختلف استفاده می کنند تا مقدار مناسب نمونه را از بافت های مشکوک پروستات خارج کنند.

بلافاصله بعد از به پایان رسیدن نمونه برداری نمونه به پاتولوژی ارسال می‌شود و بیماران می توانند پس از چند ساعت استراحت به روال عادی زندگی بازگردند.