آنژیوپلاستی یک روش درمانی مداخله ای است که برای باز کردن شریان های مسدود یا تنگ شده در قلب به کار می رود.
این روش به ویژه برای بیمارانی که دچار بیماری عروق کرونری هستند و شریان های قلبشان به دلیل تجمع پلاک های چربی، کلسیم یا سایر رسوبات باریک و مسدود شده اند، مناسب است.
در طی آنژیوپلاستی، یک بالون کوچک که بر روی کاتتری قرار دارد، از طریق رگ های خونی به محل انسداد هدایت می شود و پس از آنکه در محل تنگی قرار گرفت، باد می شود تا دیواره شریان را فشرده کرده و جریان خون را بهبود بخشد.
بهعلاوه، در بسیاری از موارد از استنت یا فنر برای نگهداری شریان باز و جلوگیری از انسداد مجدد استفاده می شود.
آنژیوپلاستی کرونری به عنوان یک روش کم تهاجمی نسبت به جراحی بای پس عروق کرونری (CABG) شناخته می شود و می تواند گزینه ای مناسب برای بیمارانی باشد که نمی خواهند یا نمی توانند تحت عمل جراحی باز قرار گیرند.
این روش نه تنها به کاهش علائم بیماری عروق کرونری کمک می کند، بلکه کیفیت زندگی بیماران را نیز بهبود می بخشد.
یکی از مزایای مهم آنژیوپلاستی این است که دوره بهبودی آن کوتاه تر از جراحی باز است و معمولاً نیازی به بستری طولانی مدت ندارد.
چرا آنژیوپلاستی انجام میشود؟
آنژیوپلاستی زمانی انجام میشود که شریانهای کرونری که خون را به قلب میرسانند، به دلیل تجمع پلاک چربی یا مواد دیگر، تنگ یا مسدود شوند.
این انسداد میتواند جریان خون به قلب را کاهش دهد و منجر به علائمی مانند درد قفسه سینه (آنژین)، تنگی نفس و حتی حمله قلبی شود.
کاربردهای اصلی آنژیوپلاستی به شرح زیر است:
- بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر قلب (CAD): این افراد به دلیل تنگی یا انسداد شریانهای قلب، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا ضعف را تجربه میکنند. آنژیوپلاستی میتواند با باز کردن شریان، جریان خون را بهبود بخشد.
- افرادی که دچار حمله قلبی شدهاند: آنژیوپلاستی میتواند از آسیب بیشتر به عضله قلب جلوگیری کرده و جریان خون مسدود شده را بازیابی کند.
- افرادی که سابقه آنژین دارند: درد یا فشار در ناحیه قفسه سینه به دلیل کاهش خونرسانی به عضله قلب ممکن است با آنژیوپلاستی کاهش یابد یا از بین برود.
- بیماران مبتلا به آسم: در صورت وجود انسداد در شریانهای قلب، باز کردن شریانها میتواند تنفس و عملکرد قلب را بهبود بخشد.
- افراد مبتلا به بیماری شریانی محیطی (PAD): این بیماران درد پا، زخمهای دیر بهبود یافته یا اختلال در خونرسانی به اندامها را تجربه میکنند. آنژیوپلاستی جریان خون را به این نواحی بهبود میبخشد.
- تنگی محدود در شریانهای کرونری با علائم بالینی: اگر بیماری با تنگی خفیف هنوز علائمی مانند درد قفسه سینه و تنگی نفس داشته باشد، آنژیوپلاستی مفید خواهد بود.
- انسداد عروقی پس از سکته مغزی یا لخته خون: باز کردن سریع شریان مسدود شده از طریق آنژیوپلاستی میتواند روند بهبودی را تسریع کند.
- افراد مبتلا به آنوریسم آئورت با شرایط انسداد عروقی همزمان: در برخی از بیماران، آنژیوپلاستی میتواند خطر پارگی رگ را کاهش داده و وضعیت پایداری را برای بیمار فراهم کند.
تشخیص نهایی برای آنژیوپلاستی توسط پزشک متخصص پس از بررسی کامل وضعیت بیمار انجام میشود.
انواع آنژیوپلاستی
آنژیوپلاستی به روش های مختلفی انجام می شود که هر کدام برای شرایط خاص بیماری عروق کرونری طراحی شده اند.
انواع آنژیوپلاستی بر اساس روش انجام آن و نوع رگ خونی مورد نظر تقسیم بندی می شوند.
آنژیوپلاستی بر اساس روش انجام
این روش ها شامل آنژیوپلاستی با بالون، آنژیوپلاستی با استنت، آنژیوپلاستی با لیزر و آنژیوپلاستی با روتابلاتور می باشند.
آنژیوپلاستی با بالون
این روش معمول ترین نوع آنژیوپلاستی است که در آن یک بالون کوچک بر روی کاتتری قرار داده می شود.
بالون به محل انسداد یا تنگی شریان هدایت می شود و پس از قرار گرفتن در محل، باد می شود تا پلاک های مسدودکننده شریان را فشرده کرده و باعث باز شدن مسیر جریان خون شود.
این روش برای تنگی های محدود و کوچک معمولاً مناسب است.
آنژیوپلاستی با استنت
در این روش، علاوه بر استفاده از بالون برای باز کردن شریان، یک استنت (فنر فلزی کوچک) نیز در محل انسداد قرار داده می شود.
استنت به طور دائمی در شریان باقی می ماند و به عنوان یک چارچوب عمل می کند تا شریان را باز نگه دارد و از تنگی مجدد جلوگیری کند.
این روش برای انسدادهای شدیدتر و مزمن معمولاً استفاده می شود.
آنژیوپلاستی با لیزر
در این روش، از لیزر برای برداشتن پلاک های مسدودکننده شریان ها استفاده می شود.
لیزر با تمرکز بر روی رسوبات چربی یا کلسیم در شریانها، آن ها را تبخیر می کند و مسیر جریان خون را باز می کند.
این روش بیشتر در شرایطی که پلاک ها بسیار سخت و مقاوم هستند، به کار می رود.
آنژیوپلاستی با روتابلاتور
روتابلاتور یک دستگاه خاص است که برای شکستن رسوبات کلسیمی سخت در دیواره های شریان ها طراحی شده است.
این دستگاه به طور مکانیکی و با استفاده از یک مته چرخان، رسوبات سخت کلسیم را خرد کرده و اجازه می دهد تا بالون برای باز کردن شریان استفاده شود.
این روش بیشتر در مواردی که شریان ها بهدلیل رسوبات کلسیمی بسیار سفت شده اند، کاربرد دارد.
آنژیوپلاستی بر اساس نوع رگ خونی
در ادامه به بررسی کامل روشهای انجام آنژیوپلاستی بر اساس نوع رگ خونی میپردازیم.
آنژیوپلاستی عروق کرونری
آنژیوپلاستی کرونری درمانی برای باز کردن رگهای خونی قلب است که توسط بیماری عروق کرونری (CAD) تنگ یا مسدود شدهاند.
در این آنژیوپلاستی، یک کاتتر با برشی کوچک وارد رگ خونی میشود. سپس یک بالون کوچک به انتهای کاتتر متصل شده و باد میشود تا رگ خونی را باز کند.
در برخی موارد، یک استنت، یک لوله توری سیمی، نیز در رگ خونی قرار داده میشود تا آن را باز نگه دارد.
آنژیوپلاستی کرونری میتواند به بهبود علائم بیماری عروق کرونری مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس و خستگی کمک کند و خطر حمله قلبی یا سکته مغزی را می تواند کاهش دهد.
آنژیوپلاستی عروق محیطی
آنژیوپلاستی عروق محیطی درمانی برای باز کردن رگهای خونی است که خون را به پاها، بازوها یا سایر اندامها میرسانند.
در انژیوپلاستی به روش محیطی، کاتتر از طریق برشی کوچک وارد رگ می شود.
سپس یک بالون کوچک به انتهای کاتتر متصل شده و باد میشود تا رگ خونی باز شود. در برخی موارد، یک استنت، یک لوله توری سیمی، نیز در رگ خونی قرار داده میشود تا آن را باز نگه دارد.
آنژیوپلاستی محیطی میتواند به بهبود علائم بیماری عروق محیطی مانند درد پا، تنگی نفس و زخم پا کمک کند. همچنین میتواند خطر قطع عضو را کاهش دهد.
آنژیوپلاستی عروق مغزی
آنژیوپلاستی عروق مغزی درمانی برای باز کردن رگهای خونی در مغز است که به دلیل سکته مغزی تنگ یا مسدود شدهاند.
کاتتر وارد رگ خونی می شود و بالون کوچکی به انتهای کاتتر متصل شده، باد میشود تا رگ خونی باز شود. در برخی موارد، یک استنت، یک لوله توری سیمی، نیز در رگ خونی قرار داده میشود تا آن را باز نگه دارد.
آنژیوپلاستی مغزی میتواند به بهبود علائم سکته مغزی مانند فلج، بیحسی و مشکلات گفتاری کمک کند. همچنین میتواند خطر مرگ را کاهش دهد.
مراحل انجام آنژیوپلاستی
به طور کلی آنژیوپلاستی کرونری پیشرفته در بیمارانی که در گذشته تحت جراحی بای پس کرونری قرار گرفته اند، مراحل زیر را دنبال می کند:
ارزیابی بیمار
بیماران از طریق یک ارزیابی کلی از قبیل مرور سوابق پزشکی، معاینه ی فیزیکی و آزمایشات تشخیصی مانند آنژیوگرافی کرونری یا سی تی آنژیوگرافی بررسی می شوند.
این آزمایشات به تعیین محل و شدت انسدادهای شریان های کرونری کمک می کنند.
آماده سازی
قبل از رویکرد، بیماران بی حسی موضعی و آرامبخش دریافت می کنند، سپس برای دسترسی به رگ های خونی یک برش در ناحیه مچ یا کشاله ران ایجاد می شود.
پزشک از طریق یک برش کوچک در مچ دست یا کشاله ران، کاتتر را وارد شریان میکند و با هدایت تصویربرداری آنژیوگرافی به سمت رگ مسدود هدایت میکند.
تعبیه سیم راهنما
یک سیم راهنمای نازک و بلند از طریق برش وارد رگ های خونی می شود و به طرف محل انسداد به دقت هدایت می شود.
این سیم راهنما برای مراحل بعدی به عنوان یک راهنما عمل می کند.
آنژیوپلاستی با بالون
یک کاتتر همراه با یک بالون بدون باد روی سیم راهنما قرار می گیرد و به طرف قسمت تنگ شده ی شریان کرونری هدایت می شود.
بالون باد می شود و به دیواره های شریان فشار وارد می کند تا پلاک ها را فشرده کند و رگ خونی را باز کرده و جریان خون را دوباره برقرار کند، این فرایند به آنژیوپلاستی با بالون معروف است.
استنت گذاری
در مواردی که انسداد زیاد باشد، ممکن است از یک استنت یا فنر در طول رویکرد استفاده شود.
این استنت در محل انسداد قرار می گیرد و با استفاده از یک بالون باد می شود، این فنر به عنوان یک چارچوب عمل می کند تا شریان را باز نگه دارد و از تنگی مجدد رگ پیشگیری کند.
ارزیابی بعد از رویکرد
بعد از رویکرد آنژیوپلاستی و استنت گذاری، پزشک متخصص جریان خون را بررسی می کند و نتایج را با استفاده از آنژیوگرافی یا تکنیک های تصویربرداری درون وریدی بررسی می کند.
در صورت لزوم ممکن است به فنرهای بیشتری نیاز باشد.
مراقبتهای پس از عمل
پس از پایان آنژیوپلاستی، کاتتر خارج شده و محل ورود پانسمان یا فشار بسته میشود.
بیمار معمولاً چند ساعت تحت نظارت قلبی قرار میگیرد و بعد از اطمینان از پایدار بودن وضعیت قلب، میتواند ترخیص شود.
روند بهبودی شامل کنترل داروهای رقیقکننده خون، فعالیت فیزیکی محدود و پیگیری منظم توسط پزشک است.
مزایای آنژیوپلاستی رگ قلب
آنژیوگرافی کرونری پیچیده، مزایای زیادی برای بیماران مبتلا به بیماری شریان کرونری دارد. این مزایا شامل موارد زیر می شوند:
بهبود جریان خون
آنژیوپلاستی پیچیده با بازکردن شریان های کرونری تنگ یا مسدود شده، جریان خون را به قلب باز می گرداند، علائمی مانند درد قفسه سینه را تسکین می دهد و احتمال حمله ی قلبی را کاهش می دهد.
افزایش کیفیت زندگی
آنژیوپلاستی موفقیت آمیز در قلب می تواند کیفیت زندگی بیمار را با کاهش علائم، افزایش تحمل ورزش و بازیابی عملکرد قلب، به طور قابل توجهی بهبود بخشد.
روش با حداقل آسیب به بافتها
آنژیوپلاستی کرونری پیچیده در مقایسه با جراحی بای پس، یک رویکرد کم تهاجمی است که معمولاً فقط به یک برش کوچک نیاز دارد.
این رویکرد، دوره ی ریکاوری کوتاه تر، جای زخم کمتر و میزان عوارض کمتری دارد و برای بیمارانی مناسب است که ممکن است به علت خطرات جراحی یا بیماری های زمینه ای دیگر، گزینه ی مناسبی برای جراحی نباشند.
معایب آنژیوپلاستی
- خونریزی یا کبودی در محل ورود کاتتر
- تشکیل لخته خون در رگ یا استنت
- انسداد مجدد رگ (Restenosis)
- آسیب به عروق کرونری یا شریانهای اطراف
- عفونت یا واکنش به داروی بیحسی
با وجود اثربخشی بالا، آنژیوپلاستی یک روش تهاجمی است و میتواند با عوارض کوتاهمدت مانند خونریزی، کبودی یا درد موضعی همراه باشد.
رعایت دستورالعملهای پزشک قبل و بعد از عمل نقش مهمی در کاهش این مشکلات دارد.
عوارض جدیتر مانند انسداد مجدد رگ، تشکیل لخته یا آسیب به عروق کرونری نادر هستند اما ممکن است نیاز به درمان فوری داشته باشند.
انتخاب استنت مناسب، استفاده از داروهای رقیقکننده خون و پیگیری دقیق توسط تیم قلبی، مهمترین راهکار برای کاهش این خطرات است.
عوارض آنژیوپلاستی
با اینکه آنژیوپلاستی کرونری پیچیده، به طور کلی یک رویکرد ایمن و مؤثر است، خطرات و عوارض بالقوه ای نیز ممکن است داشته باشد که عبارتند از:
خونریزی یا هماتوم
محل تعبیه ی کاتتر ممکن است دچار خونریزی شود و منجر به هماتوم گردد. در موارد نادر، خونریزی شدید ممکن است به مداخله یا انتقال خون نیاز داشته باشد.
آسیب رگ
در حین تعبیه سیم راهنما یا کاتتر با بالون، خطر آسیب به رگ های خونی وجود دارد که ممکن است به رویکردها یا جراحی های دیگر نیاز داشته باشد.
دایسکشن یا پارگی عروق
در برخی از موارد، کاتتر بالون ممکن است موجب پارگی در دیواره ی شریان شود و نیاز به مداخله داشته باشد.
گرفتگی مجدد
در این روش، برخلاف استنت گذاری، احتمال تنگی مجدد شریان درمان شده به مرور زمان وجود دارد که ممکن است به مداخله یا کنترل پزشکی بیشتری نیاز باشد.
آمادگی های قبل از انجام آنژیوپلاستی
روز قبل از عمل، به دستشویی بروید و موهای زیر شکم تا زانو (به خصوص کشاله ران) و بازوی راست خود را بتراشید.
معمولاً گفته میشود که از نیمهشب قبل از عمل، خوردن و آشامیدن را متوقف کنید، اما باید حدود ۶ تا ۱۲ ساعت قبل از عمل از نوشیدن آب و غذا خودداری کنید.
داروهای روزانه خود را ساعت ۶ صبح با کمی آب مصرف کنید، به جز داروهای رقیقکننده خون مثل وارفارین و داروهای قند خون.
قبل از عمل، باید آزمایش خون و نوار قلب یا عکس قفسه سینه انجام دهید.
از پوشیدن جواهرات، دندان مصنوعی و آرایش خودداری کنید.
اگر سابقه بیماری کلیوی یا حساسیت به رنگ تزریق شده در طول عمل دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.
از آنجایی که رنگ معمولاً بر پایه ید است، اگر به غذاهای دریایی مانند میگو و ماهی حساسیت دارید، به پزشک خود اطلاع دهید.
مصرف پلاویکس قبل از استنت گذاری عروق کرونر ضروری است و نحوه مصرف و میزان مصرف آن به شما اطلاع داده خواهد شد.
مراقبتهای بعد از آنژیوپلاستی
بعد از عمل، شما به بخش مراقبتهای پس از آنژیوپلاستی منتقل خواهید شد.
در حالی که تحت نظر هستید، باید چند ساعت پس از آنژیوپلاستی بیحرکت دراز بکشید تا رگهای خونی در بازو یا کشاله ران شما کاملاً بسته شوند.
معمولاً یک شب در بیمارستان بستری خواهید شد و پس از تثبیت وضعیت و دستور پزشک، از بیمارستان مرخص خواهید شد.
زندگی پس از آنژیوپلاستی میتواند با رعایت دقیق مراقبتهای پس از عمل، نقش مهمی در کاهش عوارض و افزایش طول عمر بیمار داشته باشد.
- رعایت کامل داروهای تجویز شده، به ویژه رقیقکنندههای خون و داروهای قلبی
- انجام فعالیت بدنی سبک مانند پیادهروی بعد از چند روز از عمل و پرهیز از فعالیت سنگین و ورزش شدید تا اجازه پزشک
- مراقبت از محل ورود کاتتر و جلوگیری از عفونت
- انجام معاینههای دورهای و پیگیری منظم آزمایشها و تصویربرداریهای بعد از آنژیوپلاستی
- کنترل فشار خون، قند و چربی خون برای پیشگیری از گرفتگی مجدد رگها
- رعایت رژیم غذایی سالم و کاهش مصرف نمک و غذاهای پرچرب
- ترک کامل سیگار و محدود کردن مصرف الکل
برای اطلاعات بیشتر می توانید مقاله مراقبت های بعد از آنژیوپلاستی را مطالعه کنید.
تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی چیست؟
بسیاری از بیماران زمانی که متخصص قلب آزمایشهای عروقی برایشان تجویز میکند، بین اصطلاحات آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی قلب دچار سردرگمی میشوند.
این دو روش از نظر نحوه انجام شباهتهایی باهم دارند اما از نظر هدف، ماهیت و نتایج کاملاً متفاوت هستند.
آنژیوگرافی یک روش تشخیصی است. در این روش، پزشک پس از بیحسی موضعی، یک کاتتر نازک را وارد رگ میکند و یک ماده حاجب (رادیواپاک) تزریق میکند.
در مقابل، آنژیوپلاستی یک روش درمانی است. وقتی پزشک در آنژیوگرافی تنگی یا انسداد را مشاهده میکند، ممکن است بلافاصله تصمیم به درمان تنگی درجا بگیرد.
برای اطلاعات بیشتر درباره تفاوت این دو روش می توانید به مقاله تفاوت آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی مراجعه کنید.
هزینه آنژیوپلاستی
هزینه این عمل به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان عدد ثابتی برای آن بیان کرد.
عواملی مانند نوع بیمارستان، تخصص پزشک، پیچیدگی عروق کرونر، استفاده از استنتهای دارویی یا فلزی و نیاز به مراقبتهای ویژه پس از عمل، نقش مهمی در تعیین هزینه دارند.
شرایط بیمه بیمار و پوشش خدمات پزشکی نیز میتواند هزینه نهایی را تغییر دهد.
هزینه آنژیوپلاستی در بیمارستانهای خصوصی میتواند بالاتر باشد و در برخی موارد به حدود ۵۰ میلیون تومان نیز برسد.
بیمارانی که بیمه درمانی دارند، هزینه های درمانشان ممکن است به طور قابل توجهی کاهش پیدا کند.
در بیمارستانهای دولتی و با پوشش بیمه، هزینهها معمولاً کاهش پیدا میکند و امکان دارد بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان متغیر باشد.
هزینههای بعد از عمل شامل داروها و معاینات پزشکی نیز می باشد که باید به این هزینه ها نیز توجه کنید.
سوالات متداول درباره آنژیوپلاستی
در ادامه به مهمترین سوالات متداول در مورد آنژیوپلاستی میپردازیم:
آیا آنژیوپلاستی دردناک است؟
آنژیوپلاستی تحت بیحسی موضعی انجام میشود و درد زیادی ایجاد نمیکند.
برخی افراد ممکن است هنگام ورود کاتتر یا باز کردن بالون احساس فشار یا ناراحتی خفیف داشته باشند.
چه مدت پس از آنژیوپلاستی میتوان به فعالیت روزمره بازگشت؟
بیشتر بیماران میتوانند ظرف چند روز فعالیتهای سبک را از سر بگیرند، اما انجام فعالیتهای سنگین و ورزش شدید باید تا تأیید پزشک به تعویق بیفتد.
آیا بعد از آنژیوپلاستی نیاز به داروهای خاص است؟
بله، اغلب داروهای رقیقکننده خون و داروهای قلبی برای پیشگیری از انسداد مجدد رگ و کاهش خطر عوارض توصیه میشوند.
پیگیری دقیق و مصرف منظم داروها ضروری است.
5 پاسخ
سلام
آنژیوپلاستی یک روش درمانی است که برای باز کردن رگهای کرونری مسدود یا تنگشده قلب انجام میشود.
در حالی که آنژیوگرافی فقط یک روش تشخیصی است که محل و شدت گرفتگی رگها را نشان میدهد، آنژیوپلاستی با استفاده از بادکنک و معمولاً همراه با قرار دادن استنت (فنر)، رگ بسته را باز میکند تا جریان خون طبیعی برقرار شود.
آنژیوپلاستی برای همه گرفتگیهای قلب مناسبه یا فقط موارد خاص؟
با سلام
معمولاً برای گرفتگیهای شدید یا علامتدار رگهای قلب توصیه میشه. شدت و محل گرفتگی تعیینکننده است که این روش مناسب باشه یا نه.
بعد از آنژیوپلاستی نیاز به دارو هم هست؟
با سلام
بله، معمولاً داروهای رقیقکننده خون و بعضی داروهای قلبی برای جلوگیری از گرفتگی مجدد تجویز میشه.